ҚАЗАҚСТАННЫҢ БІЛІМ БЕРУ САЛАСЫНДАҒЫ ГЕНДЕРЛІК АСИММЕТРИЯ: МҰҒАЛІМДЕРДІҢ ЖОБАЛАУ-ЗЕРТТЕУ ҚЫЗМЕТІН ДАМЫТУ СТРАТЕГИЯЛАРЫ

Аннотация

Бұл зерттеудің мақсаты – мұғалімдердің Қазақстандағы оқу орындарының ғылыми-зерттеу және жобалық қызметіне қатысуындағы гендерлік теңсіздіктің көріністерін анықтау және гендерлік тұрғыдан кәсіби қатысуды арттыру стратегияларын әзірлеу. Зерттеудің негізгі идеясы-институционалды және жеке факторлардың ерлер мен әйелдердің ғылыми-зерттеу және жобалық бастамаларға қатысуына қалай әсер ететінін түсіну және тең мүмкіндіктердің тиімді тетіктерін анықтау. Зерттеудің ғылыми маңыздылығы білім берудегі гендерлік саясатты талдаудың әдіснамалық тәсілдерін нақтылауда және мұғалімдердің кәсіби дамуын шектейтін кедергілерді анықтауда жатыр. Практикалық маңыздылығы мұғалімдерге ғылыми зерттеулермен айналысуға және гендерлік тепе-теңдікке қол жеткізуге көмектесетін нақты құралдар мен қолдау стратегияларын әзірлеуде жатыр. Бұл әдістемеде SPSS көмегімен деректерді сандық талдау (Қазақстанның үш аймағынан 78 мұғалім) және NVivo көмегімен сұхбатты сапалы талдау жүргізіледі, бұл статистикалық заңдылықтарды да, мұғалімдердің қатысуына әсер ететін негізгі факторларды да анықтауға мүмкіндік береді. Зерттеуге мұғалімдердің ғылыми-зерттеу құзыреттіліктерін, мотивацияларын және институционалдық кедергілерін өзін-өзі бағалау кірді. Негізгі 

нәтижелер ерлер мен әйелдер мұғалімдерінің қатысуы мен дағдыларындағы минималды сандық айырмашылықтарды көрсетті.

Дегенмен, сапалы деректер тұрақты гендерлік мәселелерді, әсіресе, жұмыс пен өмірдің тепе-теңдігін, ресурстарға қол жетімділікті және әкімшілік қолдауды анықтады. Үлкен жұмыс тәжірибесі бар мұғалімдер мен қала мектептерінде жұмыс істейтіндер белсенді қатысты.

Мотивацияны, қолдауды және ресурстардың қолжетімділігін өзара әрекеттесуге әсер ететін негізгі факторлар ретінде анықтады. Зерттеу барысында оқу орындарына мұғалімдердің кәсіби әлеуетін арттыруға және ерлер мен әйелдердің ғылыми-зерттеу жұмыстарына тең қатысуын қамтамасыз етуге бағытталған практикалық ұсыныстар берілді. Оның практикалық құндылығына тәлімгерлік бағдарламаларын іске асыру, гендерлік сезімтал біліктілікті арттыру және икемді ұйымдық құрылымдар кіреді.