ПЕДАГОГТЕРДІҢ ӘЛ-АУҚАТЫН БАСҚАРУ: КӘСІБИ ҚАЖУДЫҢ АЛДЫН АЛУДАН ҚОЛДАУШЫ КОРПОРАТИВТІК МӘДЕНИЕТТІ ҚАЛЫПТАСТЫРУҒА ДЕЙІН
DOI:
https://doi.org/10.53355/ZHU.2026.120.3.013Түйінді сөздер:
әл-ауқатты басқару, кәсіби қажудың алдын алу, педагогтердің әл-ауқаты, корпоративтік мәдениет, педагогикалық менеджмент, психологиялық қауіпсіздік, кадрларды ұстап қалу, еңбекке қанағаттанушылықАннотация
Зерттеудің мақсаты – педагогтердің әл-ауқатын басқарудың заманауи үлгілеріне кешенді талдау жүргізу және анықталған проблемалар негізінде білім беру мекемелерінде кәсіби қажудың алдын алудың практикалық бағытталған, көп деңгейлі жүйесін әзірлеу. Зерттеуде жоғары әкімшілік жүктеме, эмоционалдық сарқылу және психологиялық қауіпсіздіктің болмауы сияқты педагогикалық қызметтегі негізгі стресс-факторлар талданады, сондай-ақ ұйымдық психология мен педагогикалық менеджмент саласындағы тиімді әлемдік тәжірибелер, атап айтқанда, PERMA және «Әл-ауқаттың алты саласы» үлгілері зерттеледі. Зерттеудің негізгі нәтижелері: а) әл-ауқатты басқарудың үш компонентті моделін әзірлеу (жеке, командалық және институционалдық деңгейлер), б) әл-ауқат деңгейін және алдын алу бағдарламаларының тиімділігін бағалау үшін нақты көрсеткіштерді (KPI) анықтау, в) басқару фокусын шаршауды реактивті «емдеуден» қолдаушы, ресурсты үнемдейтін корпоративтік мәдениетті проактивті құруға ауыстыру қажеттілігін негіздеу. Жүйелі әл-ауқатты басқару – бұл басшылықтың әлеуметтік жауапкершілігі ғана емес, сонымен қатар оқыту сапасын арттырумен, еңбекке қанағаттанушылықтың өсуімен және педагогикалық кадрлардың ауысуының айтарлықтай төмендеуімен тікелей байланысты стратегиялық құрал деген қорытынды жасалды. Ұсынылған үлгіні енгізу білім беру ұйымдарына кәсіби даму және ұзақ мерзімді тиімділік үшін тұрақты орта құруға мүмкіндік береді.